MUZ * Trąmpczyński173.html

TRĄMPCZYŃSKI STEFAN WOJCIECH (1860-1953)

Marszałek sejmu

Ustawodawczego (14.II.1919-27.XI.1922)

Urodzony 8.02.1860 w Dębłowie koło Gniezna, zmarł 2.03.1953 w Poznaniu. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Uczęszczał do gimnazjum w Trzemesznie i znanej szkoły poznańskiej im. Marii Magdaleny, gdzie zdał maturę 1877. Studia prawnicze odbył w Berlinie oraz we Wrocławiu, tutaj zdał egzaminy państwowe 1886, następnie osiadł w Poznaniu prowadząc kancelarię adwokacką 1886 - 1892 i notariat od 1892. W tym czasie głęboko zaangażował się w walkę o polską szkołę, osobiście organizował prywatne nauczanie języka polskiego w Poznaniu 1890 - 1894, zasiadał w radzie miejskiej m. Poznania 1901 - 1911, gdzie był prezesem koła polskiego i ostro przeciwstawiał się gospodarczej dyskryminacji Polaków. Autor znanej broszury w języku polskim i niemieckim pt. "Prawo pozostanie zawsze prawem", w której krytykował ustawę wywłaszczającą Polaków jako sprzeczną z niemieckimi ustawami konstytucyjnymi 1907. Poseł do sejmu pruskiego 1910 - 1918 oraz parlamentu Rzeszy Niemieckiej 1912 - 1918, gdzie dzięki doskonałej znajomości języka i prawa niemieckiego, zasłynął z rzeczowej krytyki antypolskiej polityki rządu. W czasie I wojny światowej był członkiem tajnego Międzypartyjnego Komitetu Obywatelskiego 1916, a następnie Centralnego Komitetu Obywatelskiego i Naczelnej Rady Ludowej 1918 - 1919, z ramienia której został mianowany naczelnym prezesem Prowincji i Rejencji Poznańskiej 4.01.1919 do czasu połączenia z Macierzą. Na mocy dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego wszedł do Sejmu Ustawodawczego jako poseł z ziem zaboru pruskiego. Potwierdzenie swojego mandatu poselskiego uzyskał w wyborach uzupełniających 1.06.1919 w Poznańskim w okręgu 1 ze wspólnej listy Zjednoczonych Stronnictw Narodowych. Wybrany marszałkiem Sejmu Ustawodawczego 14.02.1919 i od tego momentu oficjalnie nie należał do żadnego ugrupowania. W okresie wojny polsko-radzieckiej, z tytułu pełnionej funkcji, został członkiem Rady Obrony Państwa 1920 i objął też przewodnictwo Centralnego Komitetu Plebiscytowego i Komitetu Pomocy Repatriantom. W listopadowych wyborach 1922 został wybrany do Senatu RP I kadencji 1922 - 1927 z listy państwowej z ramienia Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej i 1.12.1922 objął funkcję marszałka senatu. Po zamachu stanu marszałka Józefa Piłsudskiego, jako marszałek senatu przyczynił się do uspokojenia nastrojów politycznych w Wielkopolsce 1926. Ponownie wybrany posłem do sejmu z ramienia Związku Ludowo-Narodowego z okręgu bydgoskiego 1928, został wiceprezesem sejmowego Klubu Narodowego i członkiem Komisji Kontroli Długów Państwa. W jesiennych wyborach 1930 kandydował aż na dziesięciu listach (okręgowych i państwowej) Stronnictwa Narodowego, gdzie był członkiem Komitetu Politycznego, ostatecznie przyjął mandat z okręgu szamotulskiego. W sejmie ponownie znalazł się w prezydium Klubu Narodowego (członek) oraz Komisji Kontroli Długów Państwa. Dał się poznać jako zdecydowany krytyk polityki sanacyjnej, między innymi interpelacją w sprawie gen. Zagórskiego, jak też odważnymi zeznaniami w procesie brzeskim. Na forum parlamentu odniósł się negatywnie do projektowanych zmian konstytucji i ordynacji wyborczej. Jako działacz Stronnictwa Narodowego wchodził w skład Wydziału Prawniczego tej partii, a od 1929 został powołany przez Romana Dmowskiego do Wielkiej Rady Obozu Wielkiej Polski, choć nie odegrał tutaj większej roli. Po 1935 stopniowo wycofał się z życia politycznego, zbliżył się do opozycji skupionej we Froncie Morges. Drugą wojnę światową przeżył w Warszawie, dokąd został wysiedlony przez Niemców w 1939, utrzymywał kontakty z Cyrylem Ratajskim, Delegatem Rządu na Kraj, współpracował z Radą Główną Opiekuńczą. Po upadku powstania warszawskiego osiadł w Milanówku, a wiosną 1945 powrócił do Poznania. Odznaczony Orderem Orła Białego oraz papieskim Orderem Piusa IX.

Portret Wojciecha Trąmpczyńskiego, 1951.

Malował Włodzimierz Bartoszewicz

olej, płótno, 119,5 x 100 cm

Biblioteka Sejmowa, Wydział Muzealiów.